به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی شرکت ملی نفت ایران، ایران با برخورداری از یکی از بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان، از ظرفیت قابل توجهی برای تامین پایدار انرژی برخوردار است؛ با این حال، رشد شتابان مصرف داخلی موجب شده است که بخش مهمی از تولیدات کشور صرف پاسخگویی به تقاضای داخلی شود. بر اساس گزارش‌های بین‌المللی، شدت مصرف انرژی در ایران همچنان به‌مراتب بالاتر از متوسط جهانی است و در سال ۲۰۲۴ حدود دو برابر میانگین جهانی برآورد شده است. این شاخص نشان می‌دهد که برای تولید هر واحد ثروت یا محصول، میزان انرژی مصرفی در کشور بسیار بیشتر از استانداردهای جهانی است؛ موضوعی که ضرورت توجه به بهره‌وری انرژی را بیش از پیش آشکار می‌کند. در همین راستا، مسئولان ارشد کشور بارها نسبت به روند مصرف انرژی هشدار داده‌اند.

اسماعیل سقاب؛ معاون بهینه‌سازی انرژی رئیس‌جمهوری نیز اخیرا با اشاره به ابعاد ناترازی موجود اعلام کرده است که کشور روزانه حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب کسری گاز دارد که در مقیاس سالانه به حدود ۴۰ میلیارد مترمکعب می‌رسد.

وی همچنین از واردات ۵.۵ میلیارد دلاری بنزین در سال گذشته خبر داده و تاکید کرده است که در صورت تداوم روند فعلی مصرف، دولت ناچار خواهد بود روزانه حدود ۳۰ میلیون لیتر بنزین وارد کند؛ رقمی که معادل حدود ۸ میلیارد دلار هزینه سالانه خواهد بود. این اظهارات نشان می‌دهد که مسئله صرفه‌جویی در مصرف انرژی دیگر صرفا یک توصیه اقتصادی نیست، بلکه به ضرورتی راهبردی برای امنیت انرژی کشور تبدیل شده است.

در چنین شرایطی، نقش شرکت ملی نفت ایران تنها به تولید نفت و گاز محدود نمی‌شود؛ این شرکت در بخش بالادستی صنعت نفت وظیفه تامین پایدار خوراک انرژی کشور را بر عهده دارد و طی سال‌های اخیر تلاش کرده است با توسعه میادین نفتی و گازی، افزایش ضریب بازیافت مخازن و ارتقای بهره‌وری عملیات تولید، پاسخگوی نیازهای رو به رشد کشور باشد. با این حال، تجربه سال‌های اخیر نشان داده است که افزایش تولید به تنهایی نمی‌تواند پاسخگوی رشد فزاینده مصرف باشد و مدیریت تقاضا باید در کنار توسعه عرضه، مورد توجه قرار گیرد.

شرکت ملی نفت ایران، همراستا با همکاری و مشارکت گسترده در تامین مالی بسیاری از طرح های مطرح در حوزه بهینه سازی مصرف و تغییر الگوی رفتاری جامعه، در راستای تامین مقوله بهینه سازی و افزایش بهره وری در فرآیندهای ساختاری مربوط به خود نیز الزامات خاصی را پیاده سازی کرده است تا تولید مولد انرژی را با نرخ کمتر و بهره وری بالاتر به انجام برساند.

یکی از مهم‌ترین اقدامات شرکت ملی نفت ایران در حوزه بهره‌وری انرژی، اجرای طرح‌های جمع‌آوری گازهای همراه نفت است. گازهای همراه که در گذشته در بسیاری از میادین نفتی سوزانده می‌شدند، علاوه بر ایجاد آلودگی زیست‌محیطی، موجب هدررفت بخشی از منابع ارزشمند انرژی کشور بوده است. شرکت ملی نفت ایران طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای برای کاهش مشعل‌سوزی و بازیافت این گازها انجام داده است

. بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، تا پایان سال گذشته روزانه بین ۱۴ تا ۱۵ میلیون مترمکعب گاز همراه نفت از محل پروژه‌های جدید جمع‌اوری شده است. در عین حال، بخش مهمی از پروژه‌های مرتبط با طرح‌های NGL و بازیافت گازهای همراه نیز به بهره‌برداری رسیده و یا در مراحل پایانی اجرا قرار گرفته اند.

اهمیت این اقدام زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم هر مترمکعب گاز بازیافت‌شده می‌تواند به شبکه مصرف کشور تزریق شده یا به عنوان خوراک صنایع پتروشیمی مورد استفاده قرار گیرد. به عبارت دیگر، جمع¬آوری گازهای همراه علاوه بر افزایش درآمدهای ملی، مستقیما به کاهش ناترازی گاز کشور نیز کمک می‌کند. در ادامه این برنامه‌ها، شرکت ملی نفت ایران از اجرای مرحله جدید طرح جامع جمع¬آوری گازهای مشعل و انعقاد قراردادهای متعدد با بخش خصوصی برای تسریع خاموشی مشعل‌ها و بازیافت گازهای همراه خبر داده است. 

علاوه بر این، شرکت ملی نفت ایران در حوزه افزایش بهره‌وری عملیات تولید نیز برنامه‌های متعددی را دنبال می‌کند. استفاده از فناوری‌های نوین حفاری، ارتقای راندمان دکل‌ها، توسعه سامانه‌های هوشمند پایش تولید و بهره‌گیری از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان از جمله اقداماتی است که می‌تواند ضمن کاهش مصرف انرژی در فرآیندهای تولید، هزینه‌های عملیاتی را نیز کاهش دهد. در همین رابطه، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در ماه‌های اخیر بر ضرورت افزایش راندمان تجهیزات حفاری و بهره‌برداری تاکید کرده و آن را یکی از محورهای اصلی برنامه‌های توسعه‌ای این شرکت دانسته است. 

از سوی دیگر، تحقق اهداف بهینه‌سازی مصرف انرژی نیازمند همکاری نزدیک میان دستگاه‌های اجرایی مختلف از جمله وزارت نفت، سازمان بهینه‌سازی مصرف سوخت، وزارت نیرو و سایر نهادهای مسئول است. در سال‌های اخیر، برنامه‌هایی همچون توسعه ناوگان حمل‌ونقل کم‌مصرف، بهبود بهره‌وری ساختمان‌ها، اصلاح تجهیزات گرمایشی و اجرای طرح‌های مدیریت مصرف در صنایع بزرگ در دستور کار قرار گرفته است. تامین پایدار سوخت و انرژی مورد نیاز این طرح‌ها بدون نقش‌آفرینی شرکت ملی نفت ایران امکان‌پذیر نخواهد بود و همین موضوع وزن شرکت ملی نفت ایران در عرصه مدیریت مصرف سوخت را بیشتر می کند. همچنین در حال حاضر از محل منابع داخلی شرکت ملی نفت ایران، 21 قرارداد با رقمی بالغ بر 207 میلیارد ریال در دو حوزه صنعت و ساختمان در حال اجراست و طرح های دیگری نیز در حوزه بهینه سازی مصرف انرژی در این شرکت در دست پیگیری است.

واقعیت آن است که امروز اقتصاد انرژی کشور در نقطه‌ای قرار گرفته که هر مترمکعب گاز و هر لیتر سوخت صرفه‌جویی‌شده ارزشی معادل تولید جدید دارد. سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی مصرف در بسیاری از موارد هزینه‌ای به مراتب کمتر از توسعه ظرفیت‌های جدید تولید دارد. به همین دلیل، سیاست‌گذاران کشور به‌درستی بر مدیریت مصرف به عنوان «منبع جدید انرژی» تاکید می‌کنند.

در نهایت، می‌توان گفت که شرکت ملی نفت ایران در حیطه سازوکارهای معرفی شده در حوزه بهره وری و بهینه سازی مصرف انرژی، در دو جبهه همزمان نقش آفرینی می‌کند؛ نخست در حوزه بالادستی و تامین پایدار نفت و گاز مورد نیاز کشور از طریق توسعه میادین، افزایش تولید و اجرای پروژه‌های بهره‌وری؛ و دوم در پشتیبانی از سیاست‌های ملی مدیریت مصرف از طریق جمع‌آوری گازهای همراه، کاهش هدررفت انرژی و همکاری با برنامه‌های بهینه‌سازی مصرف سوخت. تداوم این رویکرد در کنار اصلاح الگوی مصرف، ارتقای فرهنگ صرفه‌جویی و اجرای سیاست‌های تشویقی برای مصرف‌کنندگان می‌تواند به کاهش ناترازی انرژی، افزایش امنیت انرژی کشور و حفظ منابع ارزشمند نفت و گاز برای نسل‌های آینده بینجامد.